Organisaties zetten AI steeds vaker structureel in binnen hun kernprocessen. Dat blijkt uit nieuw wereldwijd onderzoek van Deloitte, waarin toegang tot goedgekeurde AI-tools, opschaling en governance centraal staan. Tegelijk blijft de stap van experiment naar productie voor veel bedrijven weerbarstig.
Het Deloitte AI Institute publiceerde de 2026-editie van The State of AI in the Enterprise: The Untapped Edge. Het rapport is gebaseerd op onderzoek onder meer dan 3.000 leidinggevenden wereldwijd die direct betrokken zijn bij AI-initiatieven binnen hun organisatie. Volgens het onderzoek is de toegang tot AI voor werknemers in een jaar tijd met 50 procent toegenomen. Inmiddels beschikt de meerderheid van de werknemers wereldwijd over door de organisatie goedgekeurde AI-tools.
De bredere beschikbaarheid vertaalt zich volgens Deloitte ook in ambitieuzere inzet. Zo gebruikt 34 procent van de ondervraagde organisaties AI voor diepgaande bedrijfstransformatie. Daarmee verschuift de focus van experimenten en losse pilots naar grootschaliger toepassing en integratie in primaire bedrijfsactiviteiten. Deloitte ziet dat AI steeds minder als afzonderlijke technologie wordt benaderd, maar vaker als onderdeel van bestaande werkprocessen en besluitvorming.
Tegelijkertijd blijft de overgang van pilot naar productie een knelpunt. Slechts een kwart van de respondenten geeft aan dat minimaal 40 procent van hun AI-pilots daadwerkelijk in productie is genomen. Veel organisaties blijken te worstelen met concurrerende prioriteiten: het draaiende houden van bestaande activiteiten aan de ene kant en investeren in nieuwe AI-gedreven vernieuwing aan de andere. Volgens het onderzoek leidt dit regelmatig tot zogenoemde pilotmoeheid, waarbij experimenten blijven hangen zonder structurele verankering.
De waardering van AI verschuift daarbij langzaam van louter productiviteitswinst naar bredere impact. Een kwart van de ondervraagde leidinggevenden stelt dat AI inmiddels een transformerend effect heeft op de eigen organisatie, meer dan een verdubbeling ten opzichte van een jaar eerder. Toch past slechts 30 procent de kernprocessen daadwerkelijk aan rondom AI. Bij 37 procent blijft het gebruik vooral beperkt tot ondersteunende of oppervlakkige toepassingen, zonder ingrijpende veranderingen in de onderliggende processen.
In het rapport komt ook agentic AI nadrukkelijk naar voren. Bijna driekwart van de organisaties zegt binnen twee jaar met deze vorm van AI aan de slag te willen. Daar staat tegenover dat slechts 21 procent beschikt over een volwassen governancemodel voor het inzetten van AI-agents. Deloitte ziet dat organisaties die succesvol opschalen doorgaans beginnen met toepassingen met een lager risicoprofiel en parallel daaraan hun governance en beheersing opbouwen.
Het onderzoek past binnen een bredere ontwikkeling waarin AI steeds zichtbaarder onderdeel wordt van organisatiebrede strategieën, maar ook hogere eisen stelt aan sturing, inrichting en vaardigheden. De cijfers laten zien dat de technologische adoptie versnelt, terwijl organisatorische verankering en governance nog niet overal gelijke tred houden.
